Qishda inson organizmi ko'proq qiyinchilikka duch keladi: quyosh nuri kam, sovuq havo ko'proq, va ko'pchilikning ovqatlanishi ham o'zgarmoqda. Bu omillar - ayniqsa temir yoki B12 kabi muhim mikroelementlar yetishmasligi bo'lsa - kamqonlik (anemiya) xavfini oshiradi. Kamqonlikni o'z vaqtida aniqlash va davolash energiya, kognitiv faoliyat va yurak-sog'ligingizni saqlab qolishga yordam beradi. Quyida qishda kattalarda kamqonlikning eng ko'zga tashlanadigan va ayni paytda tez uchraydigan beshta belgisi haqida batafsil, amaliy va ilmiy asoslangan ma'lumot beraman. Harvard Health+1

1. Charchoq va chidab bo'lmas kuchsizlik - osonlikcha kechuvchan bo'ladi

Kamqonlikning eng keng tarqalgan belgisi - kundalik faoliyatga bo'lgan chidamlilikning pasayishi. Qishda bu belgini odamlar ko'pincha "odatiy mavsumiy charchoq" deb hisoblaydi - lekin anemiya bo'lsa, charchoq tinch uxlaganingizdan keyin ham o'tmaydi. Bu holat kislorodni tashuvchi qizil qon hujayralari (gemoglobin) yetishmasligidan kelib chiqadi: mushaklar va miya kerakli kislorodga ega bo'lmay, tez charchaydi. Klinik amaliyotda bu simptom tez-tez e'tibordan chetda qoladi, ammo u - tekshiruvga sabab bo'ladigan "yorug'lik signali". Mayo Clinic+1

Muhim jihatlar: charchoq kundalik darajasi pastlashi, oddiy ishlarda tez charchash, ishga yoki yurishga energiyaning kamayishi.

2. Sovuq qo'l-oyoqlar va sovuq sezgi - qon aylanishi pasaygani belgilari

Qishda qo'l va oyoqlarning sovuqligi normal holatga o'xshasa-da, kamqonlikda ularning doimiy ravishda sovuqligi va titrash bilan kechishi mumkin. Bu ham kislorod tashish qobiliyatining kamayishi va periferik qon aylanishining biroz susayishi bilan izohlanadi. Bunday holatlarning davomiyligi va qo'shimcha simptomlar (masalan, nafas qisishi) bor-yo'qligini baholash muhim. Mayo Clinic

Muhim jihatlar: qo'l-oyoqlarda doimiy sovuqlik, titroq, rang o'zgarishi (pallor).

3. Nafas qisishi va yurak tez-tez urishi - organizm kompensatsiya qilmoqda

Agar qizil qon hujayralari yetishmasa, yurak va o'pka kam qolgan kislorodni qoplash uchun ko'proq ishlaydi: natijada yurak tez-tez urishi, nafas olish tezlashishi yoki oddiygina zinapoyada ham nafas qisishi yuz berishi mumkin. Ayniqsa qishda sovuq havo va faoliyatni oshirish bilan bu belgilar sezilarli bo'ladi. Bunday belgi paydo bo'lsa, odatda qon tekshiruvi va kardio-logik baholash tavsiya etiladi, chunki o'xshash simptomlar boshqa yurak va o'pka kasalliklarida ham uchrashi mumkin. Mayo Clinic+1

Muhim jihatlar: yurak urishi (palpitatsiya), nafas qisishi oddiy harakatda ham, ko'krakda noqulaylik.

4. Terining oqarishi, lab va kon'yuktiva rangining o'zgarishi - ko'zga ko'rinadigan signal

Kamqonlikda teri, lab va ko'zning ichki qismi (kon'yuktiva) qattiq rang o'zgarishi bilan ajralib turadi - ayniqsa qishda, tabiiy rang so'nib qolganida bu o'zgarishlar yaqqol ko'rinadi. Ba'zan teri silliqligi, tirnoqlarning sinuvchanligi yoki tilning noqulayligi ham kuzatiladi. Ushbu belgilar ko'pincha odamni tashvishga soladi, chunki u vizual va tez seziladi. nhs.uk+1

Muhim jihatlar: yuz va kon'yuktiva oqarishi, tirnoq va til o'zgarishlari.

5. Konsentratsiya susayishi, bosh aylanishi va bosh og'rig'i - miyaga kislorod yetishmasligi

Kognitiv funksiyalar, ya'ni diqqatni jamlash, xotira va tez fikrlash ham kislorod yetishmovchiligidan aziyat chekadi. Qishda qisqa kun va ko'proq yopiq muhit bilan birga bu belgilar kechqurun yoki jismoniy faollikdan keyin kuchayishi mumkin. Bosh aylanishi va bosh og'rig'i ko'pincha kamqonlik bilan bog'liq bo'lib, bu simptomlarni yengillashtirish uchun aniq tashxis va davolash zarur. Harvard Health+1

Muhim jihatlar: diqqat pasayishi, xotira muammolari, bosh aylanishi yoki tez-tez bosh og'rig'i.

Qishda kamqonlik nima uchun ko'proq namoyon bo'ladi?

Qishda quyoshdan vitamin D olish kamayadi, ba'zi odamlar dietasini o'zgartiradi va ba'zi ichki kasalliklar (masalan, sovuq bilan ilişib qolgan autoimmun holatlar) faollashishi mumkin. Shuningdek, sovuq stressi, kam harakat va yengil ovqatlar - bularning hammasi organizmning temir, B12 va folat kabi elementlarni saqlashiga salbiy ta'sir ko'rsatadi. Shuning uchun mavsumiy ko'rsatkichlarga e'tibor qaratish lozim. Sanguina+1

Nima qilish kerak - amaliy tavsiyalar

Agar yuqoridagi belgilar sizda mavjud bo'lsa, birinchi qadam - oddiy qon tahlili (to'liq qon hisoboti, hemoglobin, serum temir va ferritin, B12, folat) topshirish. Keyin shifokor sababni aniqlab, kerak bo'lsa temir qo'shimchasi, B12 inyeksiyasi yoki dietani o'zgartirish bo'yicha yo'l-yo'riq beradi. Uy sharoitida esa - temirga boy ovqatlar (qizil go'sht, loviya, karam, bug'doy mahsulotlari), C vitamini bilan birga iste'mol qilish (temir so'rilishini oshiradi), yetarli dam olish va sovuqqa qarshi izchil kiyinish yordam beradi. Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti va yetakchi tibbiy markazlar ham shu yo'ldan borishni tavsiya qiladi. Mayo Clinic+1

Tez-tez so'raladigan savollar (FAQ) va afsonalar

Savol: "Qishda charchash - hammasi kamqonlikmi?"
Javob: Yo'q - charchash ko'plab omillar (depressiya, tiroid, uyqu buzilishi) bilan ham bog'liq. Lekin kamqonlik oddiy qon tahlili bilan aniqlanadi, shuning uchun test foydali. Harvard Health

Mif: "Agar men ko'p temir yeganimda ham kamqonlik o'tadi"
Javob: Temir faqat temir yetishmasligi sababli kamqonlikda yordam beradi. Agar sabab B12, yallig'lanish yoki ichki qon ketishi bo'lsa, faqat temir yetarli bo'lmasligi mumkin. Shuning uchun shifokor ko'rsatmasi zarur. Mayo Clinic

Xulosa va chaqiriq

Qishda kamqonlik ko'plab odamlarda yashirin qolishi mumkin, ammo yuqorida bayon etilgan beshta belgi - tez-tez uchraydigan va e'tiborga loyiq belgilar. Agar sizda charchoq, sovuq qo'l-oyoqlar, nafas qisishi, oqarish yoki diqqat pasayishi kuzatilsa, oddiy qon tahlilini topshiring va kerak bo'lsa mutaxassis bilan maslahat qiling. Sog'liqqa e'tibor qaratish - bu nafaqat qishki kunlarni yengillashtiradi, balki yil davomida energiyangizni va hayot sifatini yaxshilaydi. Agar maqola foydali bo'ldi - uni do'stlaringiz bilan ulashing va sog'ligingiz haqida savollaringiz bo'lsa, yozing; men yordam berishga tayyorman.

Asosiy foydalanilgan manbalar: Mayo Clinic, NHS, Harvard Health, Cleveland Clinic, WHO.